utp portal

Nowa inwestycja UTP
Nowoczesny design dla nauki. Obiekt na miarę XXI wieku powstanie na UTP.
Budowa rusza za rok.
Arrow
Arrow
Slider

O recyklingu tworzyw sztucznych - prof. dr hab. inż. Marek Bieliński

Problem recyklingu tworzyw polimerowych związany jest z uwarunkowaniami technicznymi, rynkowymi, społecznymi i środowiskowymi.

Marnowanie żywności – wspólny problem

Wprowadzenie

Każdy z nas zna piramidę potrzeb opracowaną przez Abrahama Maslowa. U jej podstawy występują potrzeby fizjologiczne, wśród których znajduje się potrzeba jedzenia i picia. Wszyscy, aby żyć w zdrowiu, musimy zaspokajać potrzeby żywieniowe na odpowiednim poziomie. Często tak nie jest. Globalne problemy żywnościowe są ogólnie znane. Z jednej strony słyszymy o niedożywieniu dzieci i dorosłych w krajach słabo rozwiniętych, a z drugiej strony – o nadmiernej i nieprawidłowej konsumpcji żywności, powodującej tzw. choroby cywilizacyjne w krajach bogatych, takie jak otyłość, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie, osteoporoza.

W krajach wysoko rozwiniętych – poza chorobami cywilizacyjnymi – pojawia się jeszcze jeden bardzo ważny problem, a mianowicie marnotrawstwo żywności, które wywiera negatywne skutki społeczne, ekonomiczne i ekologiczne. Zgodnie z definicją, zmarnowana żywność to „żywność wytworzona dla celów konsumpcyjnych, która nie została spożyta przez człowieka”, i – mówiąc wprost – „wyrzucona”. W przypadku przedsiębiorstw produkcyjnych z marnowaniem produktów spożywczych należy wiązać nadmierne zużycie energii i wody, które potrzebne są do produkcji, transportu oraz dystrybucji żywności. W gospodarstwach domowych mamy natomiast do czynienia ze wzrostem kosztów poniesionych na zakup oraz przygotowanie posiłków. Wyrzucanie żywności pogłębia problem zanieczyszczenia środowiska przez produkcję większej ilości odpadów.

Statystyki – kontrasty

Niedożywienie i głód. Jak wynika z raportu Organizacji ONZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) „The State of Food Insecurity in the World” oraz raportu „Global Hunger Index 2016”, przygotowanego przez International Food Policy Research Institute (IFPRI) – w skali świata głód cierpi ponad 950 mln ludzi. Znacząca większość pochodzi z krajów rozwijających się, m.in. z Afryki i Azji. Niedożywienie lub głód to dziś problem około 60 krajów świata (według raportu Międzynarodowego Instytutu Badań nad Polityką Żywnościową – IFPRI). Mimo iż od początku stulecia udało się zredukować o przeszło jedną czwartą zjawisko głodu na świecie, wskutek niedożywienia i głodu w 2017 roku nadal cierpiała ludność połowy spośród 119 krajów objętych badaniem.

Nadmiar żywności – marnotrawstwo żywności

Świat i Europa. Wyniki badań opublikowane przez FAO wskazują na to, że na świecie co roku wyrzuca się około 1,3 mld ton żywności. Stanowi to 1/3 żywności przeznaczonej do spożycia. Natomiast z raportu przedstawionego przez Komisję Europejską wynika, że w Europie rocznie marnuje się około 100 mln ton jedzenia! W jednym europejskim gospodarstwie domowym wyrzuca się około 20-30% zakupionego jedzenia, podczas gdy 2/3 nadawałoby się jeszcze do konsumpcji. Oznacza to, że pojedyncza osoba wyrzuca do kosza w ciągu roku blisko 175 kilogramów jedzenia. W efekcie, miesięcznie tracimy średnio 50 zł na osobę. Statystycznie, w śmietniku czteroosobowej rodziny „ląduje” miesięcznie aż 200 zł.

Polska. Najnowsze analizy pokazują, że Polska jest w czołówce państw marnujących żywność. Najczęściej wyrzucane są: wędliny, pieczywo, owoce, warzywa i jogurty. Według badań Centrum Badań Opinii Społecznej (CBOS) z 2018 r. oraz Europejskiego Urzędu Statystycznego (Eurostat) w przeliczeniu na statystycznego mieszkańca znajdujemy się na piątym miejscu w Unii Europejskiej pod względem wyrzucania żywności, zaraz za Wielką Brytanią, Niemcami, Francją oraz Holandią. Statystyczny Polak marnuje 235 kg jedzenia rocznie. W skali całego kraju to około 9 mln ton. Warto podkreślić fakt, że w krajach zachodnich skala marnowania żywności jest większa w gospodarstwach domowych, zaś w Polsce na etapie samej produkcji.

Przyczyny

Marnowanie żywności rozpoczyna się już na etapie produkcji u rolnika, poprzez przetwórstwo, transport, magazynowanie, nieodpowiednią dystrybucję i sprzedaż, skończywszy na złych nawykach konsumentów. W rolnictwie straty zaczynają się, gdy surowiec pozostaje na polu lub w sadzie oraz gdy nie zbiera się warzyw niewymiarowych, i w końcu produkty są zaorane. Na etapie transportu towar jest wyrzucany, ponieważ ulega zepsuciu, zgnieceniu, obiciu albo ma rozerwane opakowanie. W trakcie magazynowania przyczyną wyrzucania żywności jest nieodpowiednie przechowywanie produktów, a na etapie produkcji – niewłaściwe materiały opakowaniowe i procesy pakowania. Następnie podczas sprzedaży i dystrybucji z obrotu wycofuje się produkty niesprzedane. Natomiast wśród głównych przyczyn marnotrawstwa żywności podczas konsumpcji w gospodarstwach domowych wyróżnić można: wyrzucanie jedzenia o zbliżającym się ku końcowi bądź przekroczonym terminie przydatności do spożycia, niską jakość produktów, nieświadomość konsumentów odnośnie skali problemu marnotrawstwa żywności, nieracjonalne zakupy, brak wiedzy o właściwym sposobie przechowywania produktów spożywczych, nieodpowiednie porcjowanie żywności podczas przygotowywania posiłków (zbyt duże porcje), nieracjonalne przyrządzanie posiłków, jak również stosunkowo łatwy dostęp do produktów spożywczych.

W państwach uprzemysłowionych najwięcej jedzenia marnuje się w końcowych fazach łańcucha żywnościowego, tj. dystrybucji i konsumpcji. Niewątpliwie powodem tego jest nadprodukcja oraz brak należytego poszanowania żywności, gdy jest jej pod dostatkiem. Z kolei w państwach rozwijających się najwięcej strat występuje w początkowych etapach produkcji. Wynika to przede wszystkim z braku zaawansowanych technik rolnych, jak również skutecznych systemów, infrastruktury transportu oraz możliwości takiego przechowywania produktów, które zapewni im trwałość.

Należy także zwrócić uwagę, iż globalizację w zakresie produkcji oraz konsumpcji żywności dotyka w coraz większym stopniu zjawisko jej fałszowania, polegające np. na zastąpieniu składnika produktu innym składnikiem, najczęściej tańszym, na dodaniu wody, braku deklaracji sposobu produkcji, nieprawidłowej deklaracji składu ilościowego produktu lub nieprawdziwej deklaracji pochodzenia produktu. Może to wpływać na zwiększenie ilości marnotrawionego jedzenia, ponieważ zakupiona niepełnowartościowa i nieautentyczna żywność jest nieakceptowana przez konsumentów.

Skutki

Wyrzucanie jedzenia z wielu względów jest niewłaściwe i nieetyczne. Żywność niewykorzystana, czyli – mówiąc wprost – zmarnowana, wywiera niekorzystne, wielowymiarowe skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne, jak również negatywnie wpływa na bezpieczeństwo żywnościowe. Istotną rolę odgrywają skutki społeczne, czyli przyzwolenie na marnowanie żywności i uczenie młodych ludzi niewłaściwych nawyków. Jeżeli rodzice i opiekunowie wyrzucają żywność do kosza, to można spodziewać się, że przedstawiciele młodego pokolenia też będą to robić. Należy podkreślić, że w Polsce 2 mln osób żyje w skrajnym ubóstwie. Kolejne 10 mln jest zagrożonych ubóstwem. W całej Unii Europejskiej pomocy żywnościowej potrzebuje regularnie 16 mln osób. W ramach unijnego programu „Dostarczania nadwyżek żywności dla najuboższej ludności UE” Komisja Europejska przeznacza rocznie 500 mln euro na zakup i dostarczenie żywności do organizacji charytatywnych. Problem dotyczący marnotrawstwa przyczynia się do zwiększenia zakupu i konsumpcji, co może skutkować wzrostem cen żywności. Z kolei wzrost cen może spowodować, że większości konsumentów nie będzie stać na zakup pełnowartościowej żywności, a jedynie produktów gorszej jakości, co w konsekwencji przyczynia się do tzw. ubóstwa jakościowego konsumowanych dań. Przekłada się to na skutki ekonomiczne, jak i związane z bezpieczeństwem żywnościowym.

Federacja Polskich Banków Żywności zwraca również uwagę na ekologiczny skutek marnowania jedzenia. W celu wytworzenia jednej kalorii żywności musimy spożytkować 10 kalorii w różnych nośnikach – w wodzie czy energii. Wyrzucając więc 1 kalorię żywności, wyrzucamy te 10 kalorii, które zostały wykorzystane w całym procesie produkcji. Dużo energii wykorzystuje się również w samym procesie utylizacji żywności. Skutki dla środowiska są bardzo duże, bo jest to emisja gazów cieplarnianych, a gazy pochodzące z utylizacji żywności są 20-krotnie groźniejsze od dwutlenku węgla. Wpływa to na ocieplenie klimatu, ale też ma bardzo duże znaczenie przy stratach wody, której brakuje na całym świecie – podkreśla prezes Zarządu Federacji Polskich Banków Żywności (FPBŻ), Marek Borowski. Ponad 20% emisji gazów cieplarnianych dotyczy produkcji, przetwarzania oraz transportu żywności. Obecny w psującym się jedzeniu metan jest prawie 20-krotnie bardziej niebezpieczny niż CO2. Należy również wspomnieć o zwiększonym zużyciu wody: 1 kg wołowiny wyrzuconej do kosza wiąże się ze zmarnowaniem około 5-10 ton wody użytej na jej wyprodukowanie.

Zasady świadomego konsumenta

Z badań przeprowadzonych przez Bank Żywności w Polsce wynika, że 85% Polaków ma świadomość, że marnotrawstwo żywności wiąże się z wysokimi kosztami, 71% Polaków twierdzi, że wyrzucanie jedzenia ma negatywny wpływ na środowisko, a 83% respondentów uważa, że to problem społeczny. Marnowanie żywności jest traktowane przez konsumentów z krajów wysoko rozwiniętych jako postępowanie nieetyczne ze względu na problem ubóstwa oraz biedy na świecie.

Problem marnowania żywności w Polsce (jak wspomniano wcześniej) jest istotny, dlatego w polskim parlamencie rozpatrywany jest projekt ustawy o przeciwdziałaniu temu procederowi. Nakłada on na placówki handlowe o powierzchni powyżej 250 m kw., w których przychody ze sprzedaży środków spożywczych stanowią co najmniej 50 proc., konieczność zawarcia umowy z organizacją pozarządową i nieodpłatnego przekazywania żywności na cele społeczne. Projekt ustala ponadto roczną opłatę w wysokości 0,1 zł za 1 kg masy marnowanej żywności. Ma to przeciwdziałać marnowaniu jedzenia w handlu, ale również budować świadomość społeczną. Prawdą jest, że choć sklepy marnują stosunkowo najmniej w całym łańcuchu, to jednak w największym stopniu odpowiadają za kreowanie konsumenckich postaw. Żywność z sieci jest łatwa do zidentyfikowania i wdrożenie ustawy może wzmocnić rozwój aktywności lokalnej. Sklepy utrzymują też ścisły kontakt z konsumentami i na tym etapie można przeprowadzić wiele działań edukacyjnych dotyczących należytego gospodarowania żywnością – zaznacza Marek Borowski, prezes Zarządu Federacji Polskich Banków Żywności. Ważne jest uświadomienie samym konsumentom, w jaki sposób mogą zapobiec marnowaniu żywności:

  • regularnie zapisuj, co wyrzucasz,
  • przechowuj produkty we właściwy sposób,
  • planuj posiłki długofalowo,
  • przygotowuj dania z tego, co nie zostało zjedzone,
  • każdorazowo sporządzaj listę zakupów,
  • przygotowuj mniejsze porcje posiłków,
  • nie przejadaj się – jedz zdrowe porcje,
  • pilnuj terminów przydatności produktów,
  • nie wyrzucaj bezmyślnie żywności,
  • dziel się jedzeniem.

Refleksja

Każdy z nas jest konsumentem i większość z nas ma potrzebę bycia osobą świadomą i odpowiedzialną, ale czy w konsekwencji przeradza się to w czyn? Nasze deklaracje i opinie często mają się nijak do działań jako nabywców i konsumentów. Refleksja nad naszym zachowaniem jest o tyle ważna, że wciąż dwa miliardy ludzi w różnych krańcach świata cierpi z powodu biedy, braku żywności i w konsekwencji – niedożywienia.

Jakże różne są warunki otoczenia i bodźce potrzeb żywnościowych, szacunku do żywności, podejmowanych decyzji zakupowych produktów żywnościowych, ich konsumpcji lub wyrzucenia do śmietnika i potraktowania jako odpad. Zadajmy sobie pytania: jaka jest moja rola jako członka społeczeństwa i jako konsumenta żywności? Czy mogę poprawić moje zachowania i nawyki konsumenckie? Jakie są tezy mojego życia: obojętność czy aktywność? Teraźniejszość czy przyszłość? Egoizm czy zrozumienie? Szacunek do żywności czy pogarda? Odpowiedzi na te pytania być może sprawią, że będziemy robić bardziej przemyślane zakupy i że nie powiększymy niechlubnego grona marnotrawców żywności.

Dr inż. Anna Murawska

dr murawska2

Wynalazki na medal

Spotkania nauki i przemysłu są konieczne, aby pomysły naukowców nie wpadały w próżnię, a zapełniały niszę na rynku.

Prometeusz, Faust i Frankenstein

Wynalazczość, kreatywność, innowacyjność – wszystkie te określenia stały się od pewnego już czasu wyznacznikami nowoczesnego społeczeństwa, w którym dzięki trwałemu postępowi życie jednostki i zbiorowości ma szansę na realizację odwiecznych marzeń człowieka o byciu zdrowym, długowiecznym, szczęśliwym i spełnionym.

Nowe czasy, nowe wyzwania

26. Konferencja Redaktorów Czasopism Akademickich odbyła się w dniach 4-7 września.

Gdy obraz zaczyna żyć swoim życiem

O sztuce, pasji i pracy dydaktycznej rozmawiamy z prof. Aleksandrą Simińską – malarką i dydaktykiem na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska

Ustawa 2.0. Kształcimy elity

Wywiad z rektorem UTP prof. dr. hab. inż. Tomaszem Topolińskim.

Recenzje w naukowych czasopismach

O korzyściach recenzowania w czasopismach naukowych - rozmawiamy z prof. dr. hab. inż. Adamem Gadomskim, prorektorem ds. współpracy międzynarodowej.

Konstytucja dla nauki

Ustawa 2.0 jest wyczekiwana przez środowisko uczelni wyższych z dużą nadzieją, ale też i niepokojem. Dlatego spotkania z przedstawicielami rządu i wymiana poglądów są zawsze cennymi doświadczeniami.

Zatory komunikacyjne w miastach

Artykuł powstał na podstawie rozprawy doktorskiej Damiana Iwanowicza pt. „Model procesu powstawania i zmienności długości kolejki pojazdów na wlotach skrzyżowań z sygnalizacją świetlną”. Autor jest pracownikiem Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy.

Radzimy sobie dobrze. Wywiad z Janem Krzysztofem Ardanowskim

„Szukajmy więc postępu, ale bacznie dbajmy o to, abyśmy nie zmarnowali tego co do tej pory w rolnictwie było ważne”.

BREXIT mimo woli?

Z reguły bywa tak, że zadający pytanie oczekuje odpowiedzi, która by go satysfakcjonowała. Gdy premier rządzącej partii konserwatywnej David Cameron zadał swoim obywatelom pytanie: „czy Zjednoczone Królestwo powinno pozostać członkiem Unii Europejskiej, czy opuścić Unię Europejską”, tylko nieznaczna, ale jednak mniejszość (48,1%) wyborców udzieliła pozytywnej odpowiedzi.

Chodźmy. Felieton Daniela Rolanda Soboty

Zegar chodzi, choć nie ma nóg i kręci się jak ogłupiały. Kot chodzi, lecz niechętnie. Woli odpoczywanie, choć nie wieczne. Diabeł chodzi, i czasem mu wyjdzie to lub owo. Bóg nie chodzi, choć idzie mu jak po maśle. Tylko człowiek chodzi, dlatego że o coś mu idzie.

English Speaking Union – „najlepszym sposobem na przewidzenie przyszłości jest wymyślenie jej”

Niewiele osób wie, że w Bydgoszczy od 20 lat istnieje Ogólnopolskie Centrum English Speaking Union. Stowarzyszeniu przewodniczy nauczycielka języka angielskiego na UTP – Alina Maciąg, która prowadzi na uczelni także koło naukowe „Wspólny język”.

Rozum i szaleństwo. Krótka historia Europy

Trudno byłoby zliczyć tych wszystkich szaleńców, wariatów i postrzeleńców, którym tzw. codzienność i zdrowy rozsądek zawdzięczają swój kształt i los.

List otwarty Niezależnego Zrzeszenia Studentów w sprawie obecności pseudonauki na uczelniach

Czy uczelnie wyższe nadal są źródłem rzetelnej wiedzy popartej badaniami naukowymi? A może zaciera się granica pomiędzy tym, co udowodnione zostało zgodnie z przyjętą metodologią, a tym, co pojmowane w większości intuicyjnie? Czy nie wprowadza to chaosu poznawczego, jednocześnie przecząc wartościom, jakie reprezentować powinien Uniwersytet? Zapraszamy do lektury.

Między wolnością a kompromisem

O wyborach projektanta, pracy dydaktycznej i pasji rozmawiamy z dr hab. Romualdem Fajtanowskim

Uniwersytet zmiany

Felieton Daniela Rolanda Soboty z Polskiej Akademii Nauk

Prozdrowotne właściwości przypraw korzennych

Niby takie niepozorne, a jednak zupełnie niezwykłe przyprawy korzenne. Zaskakują nie tylko cudownym aromatem, ale także prozdrowotnymi właściwościami. Warto ich używać nie tylko podczas świątecznych wypieków.

Uczelnia nie może być samotną wyspą

Rozmowa z dr. Adamem Mrozińskim, dyrektorem Regionalnego Centrum Innowacyjności - Centrum Transferu Technologii UTP.

Rzecz o Szubrawcach, Sotwarosie i ludzkich przywarach

Fragment referatu: „Towarzystwo Szubrawców oraz Jędrzej Śniadecki w życiu społecznym Wilna”.

Pasja z nauką "pod rękę"

 „O działaniach krakowskiego lekarza usłyszeliśmy z rektorem Topolińskim niezależnie od siebie w programie telewizyjnym” – opowiada dr Stanisław Jung, lekarz ortopeda.

Supervisor – Jędrzej Śniadecki

Rozmowa z prof. dr. hab. inż. Adamem Gadomskim

Dlaczego Jędrzej Śniadecki wielkim naukowcem był?
– Trudno to jednoznacznie określić. Niewątpliwie szedł w dobrym kierunku. Bycie dobrym naukowcem kiedyś, a teraz to dwie różne rzeczy. Natomiast Śniadecki dotknął bardzo ważnych tematów z zakresu chemii i medycyny. To przede wszystkim kwestie związane z krzywicą u dzieci i generowania witaminy D w organizmie pod wpływem promieniowania słonecznego. Drugi temat to jest otrzymywanie pierwiastka, który on nazwał westem albo vestium po łacinie.

Publish modules to the "offcanvs" position.